نشتیهای پنهان، افت فشار در طبقات بالا و خاموشیهای ناگهانی مشعلها از پیامدهای طراحی و اجرای نامناسب لولهکشی گاز است. در برجها، طول مسیر، تغییر ارتفاع و تعدد مصرفکنندهها حساسیت کار را دوچندان میکند. این مقاله چارچوبی عملی برای طراحی، اجرا و نگهداری ایمن شبکه گاز شهری در ساختمانهای بلند ارائه میکند.
آنچه در این مقاله میخوانید
- تعیین بار گاز و قطرگذاری خطوط اصلی/فرعی
- جانمایی رگولاتور، شیر قطع اضطراری و ایستگاه اندازهگیری
- انتخاب متریال، اتصالات و الزامات تهویه اتاقهای گاز
- آزمون نشتی، تحویل و نگهداری دورهای
- خطاهای رایج وسوالات متداول
اهمیت طراحی صحیح
- کاهش ریسک انفجار و آتشسوزی با جداسازی فضاها و تجهیزات ایمنی.
- پایداری شعله و عملکرد مشعلها با حفظ فشار مناسب.
- امکان توسعه آینده با پیشبینی انشعابات و دسترسی سرویس.
اصول و استانداردها
بار و قطرگذاری
- محاسبه دبی گاز موردنیاز هر مصرفکننده (بویلرها، پکیجها، مشعلهای هواباز/هوابسته).
- قطرگذاری بر اساس طول مسیر، افت فشار مجاز و مجموع بار همزمان.
رگولاتورها و شیرهای ایمنی
- رگولاتور اصلی در ورودی ساختمان یا اتاق گاز با تهویه مناسب.
- شیر قطع اضطراری در مسیرهای حیاتی و نزدیک تجهیزات؛ پیشبینی شیر لرزهای در مناطق با خطر زلزله.
متریال و مسیرگذاری
- لوله فولادی سیاه بدون درز برای رایزرها و مسیرهای اصلی؛ استفاده از اتصالات جوشی استاندارد.
- جلوگیری از عبور لوله گاز از فضاهای خواب و شفتهای فاقد تهویه؛ رعایت رواداری انبساط حرارتی.
تهویه و ایمنی
- اتاق گاز و موتورخانه با ورودی/خروجی هوای دائم و آشکارساز گاز.
- جداسازی الکتریکی و رعایت فاصله از منابع جرقهزا.
مراحل اجرایی
- نقشهکشی مسیرها، نقاط قطع و جانمایی رگولاتورها.
- پیشمونتاژ، جوشکاری با آزمون PQR/WPS و تایید بصری.
- آزمون هیدرواستاتیک/پنوماتیک و تست نشتی با فشار مشخص.
- رنگآمیزی، برچسبگذاری و تحویل As-built.
نگهداری و بازرسی
- پایش دورهای نشتی با کف صابون/دتکتور، کالیبراسیون آشکارساز گاز.
- بازبینی عملکرد رگولاتورها و تعویض پکینگها در سرویسهای زمانبندیشده.
نکات عملی
- کشیدن بایپَس برای رگولاتورهای حیاتی جهت سرویس بدون توقف.
- پیشبینی سینی جمعآوری کندانس در مسیرهای سرد.
اشتباهات رایج
- استفاده از اتصالات دندهای در رایزرهای فشار بالاتر.
- عبور لوله گاز از فضاهای فاقد تهویه یا نزدیک کابلهای برق بدون فاصله ایمن.
- حذف شیر قطع محلی در مجاورت هر دستگاه.
سوالات متداول
- آیا میتوان از لوله چندلایه برای گاز استفاده کرد؟ → برای برجها و فشارهای متعارف، فولادی جوشی ترجیح دارد.
- دوره تست نشتی؟ → پس از هر تغییر و بهصورت سالانه در نقاط حیاتی.
- تهویه اتاق گاز چگونه باشد؟ → ورودی پایین و خروجی بالا با جریان دائمی هوا.
- آیا آشکارساز گاز لازم است؟ → برای موتورخانه/اتاق گاز ضروری و باید به قطعکن خودکار متصل شود.
- شیر لرزهای مفید است؟ → در مناطق لرزهخیز بسیار توصیه میشود.